Dlaczego dysk ma 100% użycia?

Komputer ledwo reaguje. Otwierasz Menedżera zadań, kolumna Dysk świeci na czerwono przy 100%, a obok widzisz absurdalnie niski transfer, na przykład 1,8 MB/s. Sto procent czego? Dysk najwyraźniej nie przenosi stu procent swojej możliwej ilości danych.

Większość poradników pomija najważniejszą rzecz: ten procent mierzy czas, nie prędkość. Pokazuje część ostatniego przedziału, w której dysk miał co najmniej jedno żądanie do obsłużenia. Mechaniczny HDD przekładający głowicę między tysiącami małych, rozrzuconych odczytów może być zajęty w każdej milisekundzie, choć prawie nie przenosi danych. Wynik 100% nie znaczy więc, że dysk jest pełny, zepsuty albo osiąga maksymalny transfer. Znaczy, że nie miał chwili przerwy.

To całkowicie zmienia sposób szukania przyczyny. Poniżej opisuję liczbę, która naprawdę ma znaczenie, najczęstsze źródła problemu i kolejność działań, które warto podjąć. Na końcu pokazuję, jak PC Workman odczytuje presję dysku zamiast powtarzać sam czerwony procent.

Liczba, która naprawdę ma znaczenie

Na chwilę zapomnij o procencie i sprawdź czas odpowiedzi, który Windows podaje w milisekundach. Mówi on, jak długo żądanie czeka, zanim dysk na nie odpowie. Właśnie tę wartość odczuwasz podczas pracy:

• Poniżej około 20 ms: jest dobrze, nawet przy 100% czasu aktywności. Dysk ma dużo pracy, ale za nią nadąża.
• Setki milisekund albo całe sekundy: to komputer, na który właśnie przeklinasz. Żądania ustawiają się w kolejce i każde kolejne musi czekać.

Uruchom Menedżera zadań skrótem Ctrl+Shift+Esc albo, jeszcze lepiej, wpisz resmon i otwórz kartę Dysk. Posortuj tabelę według czasu odpowiedzi. W jednym miejscu zobaczysz proces oraz skalę problemu. Dysk na 100% z czasem 10 ms wykonuje swoją pracę. Ten sam wynik z 900 ms oznacza, że tonie w kolejce.

Prawdziwe przyczyny, od najczęstszych

1. Jednorazowe zadanie, które jeszcze się nie skończyło. Indeksowanie po świeżej instalacji lub przeniesieniu wielu plików, pobieranie Windows Update albo Delivery Optimization. Z natury są tymczasowe. Zanim cokolwiek wyłączysz, zostaw komputer na godzinę i sprawdź ponownie.
2. Skan antywirusa lub Defendera. Pełny skan odczytuje wszystko. Powinien się zakończyć. Jeżeli zewnętrzny antywirus robi to bez przerwy, warto znaleźć przyczynę.
3. Brak pamięci RAM wymuszający stronicowanie. Ten powód łatwo przeoczyć. Kiedy brakuje RAM-u, Windows przenosi strony pamięci na dysk. Pozorny problem dysku jest wtedy problemem pamięci. Poradnik o wysokim użyciu RAM-u wyjaśnia błędy twarde, czyli sygnał łączący oba zjawiska.
4. SysMain, dawniej Superfetch, na wolnym dysku. Usługa wczytuje z wyprzedzeniem programy, które według niej otworzysz. Na SSD bywa przydatna, na starym HDD czasem szkodzi.
5. Jeden źle zachowujący się program. Klient chmury ponownie liczy skróty ogromnego folderu, launcher sprawdza pliki gry albo logger zapisuje w pętli. Sortowanie według czasu odpowiedzi pokazuje nazwę. Jeśli jej nie rozpoznajesz, sprawdź najpierw czym jest ten proces.
6. Uszkadzający się dysk. Zdarza się rzadziej niż pozostałe przyczyny, ale jest realne. Błędy odczytu powodują ponawianie operacji, które wygląda jak ciągła praca. Jeżeli 100% towarzyszą kliknięcia, zamrożenia albo błędy w Podglądzie zdarzeń, potraktuj to jako pytanie sprzętowe, nie optymalizacyjne.

Co zrobić, we właściwej kolejności

1. Najpierw wskaż przyczynę. Monitor zasobów, karta Dysk, sortowanie według czasu odpowiedzi. Dziesięć sekund obserwacji jest warte więcej niż godzina losowego wyłączania usług.
2. Pozwól skończyć jednorazowym zadaniom. Indeksowanie i aktualizacje mają koniec. Przerwanie ich zwykle oznacza, że zaczną od nowa później.
3. Jeśli liczba błędów twardych jest wysoka, zacznij od pamięci. Usunięcie presji RAM-u ogranicza stronicowanie obciążające dysk.
4. Dopiero wtedy rozważ usługi. Na starym HDD wyłączenie SysMain albo zawężenie indeksu wyszukiwania może pomóc. Zmień jedną rzecz, uruchom ponownie i zmierz. Po sześciu zmianach naraz nie ustalisz, która miała znaczenie.
5. Pomiń mity. Czyszczenie rejestru i „optymalizatory dysku” tego nie naprawią. Nie defragmentuj ręcznie SSD. Windows obsługuje jego optymalizację właściwie.

Jak PC Workman odczytuje problem

Wbudowany procent myli ludzi, bo odpowiada na niewłaściwe pytanie. PC Workman obserwuje parę, która pokazuje prawdziwy obraz: jak intensywnie dysk pracuje i jak długo żądania czekają. Następnie wskazuje proces stojący na początku kolejki:

Następnym razem nie zaczynaj od wyłączania usług. Sprawdź czas odpowiedzi, nazwę procesu na początku kolejki i to, czy prawdziwym winowajcą nie jest pamięć. Najczęściej rozwiązaniem jest cierpliwość, czasem ustawienie, a sporadycznie sygnał stanu wymagający poważnego sprawdzenia.

Kolejne pytanie: czy sam dysk jest zdrowy? Zobacz pozostałe poradniki →